Een gekleurd verleden? Onderzoek naar de originele kleurstelling van een achttiende-eeuws stucplafond en de afwerkingsgeschiedenis van een Amsterdams interieur
TitelEen gekleurd verleden? Onderzoek naar de originele kleurstelling van een achttiende-eeuws stucplafond en de afwerkingsgeschiedenis van een Amsterdams interieur
Verantwoordelijkheids-vermeldingVera Tolstoj
Verantwoordelijke(n)
Plaats van uitgave[S.I
Uitgevers.n.]
Jaar van uitgaveJuni 2016
Pagina's1 online resource (PDF, 124 pagina's)
Illustratiesillustraties
MateriaalScripties ; Digitale publicatie
SamenvattingIn tegenstelling tot de gangbare opvattingen in de literatuur, waarin vaak vermeld wordt dat achttiende-eeuws stucwerk in Nederland voornamelijk wit was, blijkt de praktijk geen aanleiding te geven tot deze consensus. Er bestaat geen solide beeld van de afwerking van Nederlandse stucplafonds in de achttiende eeuw. Regelmatig worden gekleurde of vergulde afwerklagen gevonden, maar door onvoldoende kennis of begrip van historische afwerkingsmethoden worden deze kleurige uitmonsteringen vaak weer overschilderd met een moderne – witte – verflaag. De ontoereikende kennis van achttiende-eeuwse afwerklagen op stucplafonds is problematisch omdat die kan leiden tot onzekerheid in de interpretatie van gevonden afwerklagen. Met meer duidelijkheid zouden er betere restauratiekeuzes gemaakt kunnen worden voor historisch correctere reconstructies. Om meer inzicht te verkrijgen in deze originele afwerkingen is in deze scriptie de context van de algemene publicaties over stucwerk verbonden aan een casus. Er is hiervoor onderzoek uitgevoerd op een rijk geornamenteerd stucplafond uit de vroege achttiende eeuw aan de Nieuwe Herengracht 143 te Amsterdam. Het plafond is een goed voorbeeld van een rijk interieur ontstaan in een periode waarin de barokke Lodewijk XIV-stijl in de mode was. Het stucplafond en de rest van de kamer – zijn thans witgeschilderd. In deze studie staat de vraag centraal wat de oorspronkelijke achttiende-eeuwse kleurstelling van het desbetreffende stucplafond is geweest. Deze hoofdvraag wordt ondersteund door literatuur- en archiefonderzoek. Er is een (kunst)historische context gecreëerd door de geschiedenis van (polychroom) stucwerk te bestuderen en door de geschiedenis van het pand en de bewoners ervan te achterhalen. Bovendien is er kleurhistorisch onderzoek uitgevoerd op het stucplafond. Ter ondersteuning van de hoofdvraag en om de kleur van het plafond in een context te plaatsen, is er ook kleuronderzoek op de lambrisering verricht. Voor dit kleurhistorisch onderzoek zijn verschillende methodes gebruikt, zoals het maken van stratigrafieën in situ, het bekijken van verfmonsters onder de microscoop, en het uitvoeren van pigmentonderzoek door middel van technische analyse. Deze informatie is aangevuld met – en gestaafd aan – literatuur- en archiefonderzoek. De verschillende afwerkstadia zijn gekoppeld aan de bewoningsfasen van het pand om een datering aan de verflagen te kunnen geven. Aan de hand van de gevonden eerste afwerkstadia van het plafond, maar ook van de lambrisering, is een impressie gegeven van het achttiende-eeuwse uiterlijk van het plafond in combinatie met de wand. In de conclusie zijn verdere stappen voorgesteld om de bestaande discrepantie tussen theorie en praktijk in het onderzoek van stucwerk te overbruggen.
AnnotatieMet samenvatting in het Nederlands
Met noten en literatuuropgave: pagina 57-60
Afstudeerscriptie Master Conservering en Restauratie van Cultureel Erfgoed, Historische Binnenruimten, Universiteit van Amsterdam, 2016
Met noten en literatuuropgave: pagina 57-60
Afstudeerscriptie Master Conservering en Restauratie van Cultureel Erfgoed, Historische Binnenruimten, Universiteit van Amsterdam, 2016
TrefwoordenUvA Scripties, historische binnenruimte, stucplafonds, afwerklagen, kleuronderzoek
Persoonstrefwoord Jan van Logteren, Ignatius van Logteren
Monumentnummer1943
Monument landNederland
Monument plaatsAmsterdam (stad)
Monument straatNieuwe Herengracht 143