Flotsam, jetsam and lost anchors at Statia’s Roads : an archaeological assessment of site SE-504, Oranje Bay, St. Eustatius
TitelFlotsam, jetsam and lost anchors at Statia’s Roads : an archaeological assessment of site SE-504, Oranje Bay, St. Eustatius
Verantwoordelijkheids-vermeldingL.F. Derksen, R.W. de Hoop and M.R. Manders (eds)
Verantwoordelijke(n)
Corporatieve auteur
Plaats van uitgaveAmersfoort
Jaar van uitgave2024
Pagina's1 online resource (PDF, 128 pagina's)
Illustratiesillustraties
MateriaalDigitale publicatie
ReeksRapportage Archeologische Monumentenzorg, 1383-5025 ; 282
ISBN9789076046891
Samenvatting“In augustus 2021 voerden de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en het St. Eustatius Center for Archaeological Research (SECAR) een maritiem archeologische waardering uit op vindplaats SE-504 in de Oranjebaai van Sint-Eustatius.
Op een diepte van circa 18 meter, zo’n 800 meter ten westen van Oranjestad, ligt tussen het koraal een scheepsrompvormig rif dat lokaal bekend staat als het Triple Wreck (SE-504 op MaSS). De locatie, zo vernoemd naar een drietal verloren ankers onder het rif, ligt binnen de grenzen van het St. Eustatius National Marine Park en is als populaire duikstek één van de trekpleisters van St. Eustatius. Nadat orkanen Irma en Maria in 2017 door het gebied raasden, kwamen vele archeologische objecten aan het licht. De vondsten zijn destijds meteen door de lokale duikschool ScubAqua bij de RCE gemeld en in de achtereenvolgende jaren hebben lokale organisaties verscheidene inventariserende onderzoeken uitgevoerd. Met iedere inventarisatie groeide het vermoeden dat het hier om een 18e-eeuws scheepswrak zou kunnen gaan. De middelen ontbraken echter om een waarderend onderzoek uit te voeren en dit vermoeden met behulp van een proefsleuvenonderzoek te kunnen toetsen.
In 2021 kwam daar na de eerste COVID-vaccinaties eindelijk ruimte voor. Na alle vergunningen te hebben bemachtigd, waaronder een toetsing van de werkzaamheden aan de gemeentelijke regelgeving ten aanzien van het onderwater natuurpark, ging een team van de RCE en SECAR uitgerust met airlifts (zandzuigers) te water om proefputten aan te brengen. Uit de waardering bleek uiteindelijk dat het hoogst waarschijnlijk niet om een scheepswrakslocatie gaat, maar om een verzameling van voornamelijk 18e-eeuwse voorwerpen die door de eeuwen heen bij scheepsongevallen in het water zijn gevallen (flotsam), opzettelijk zijn gedumpt (jetsam) en vermoedelijk ook uit de talloze inmiddels monumentale ruïnes van de pakhuizen van Lower Town in het water terecht zijn gekomen en zo door kolkwerking in de baai zich achter het Triple Wreck rif hebben verzameld. Het gaat om verloren gegane scheepsdelen, flessen, keramiek, ankers en zelfs een kanon. Meer dan 110 objecten zijn gedocumenteerd en vervolgens teruggeplaatst. Daarnaast is een schoengesp in Nederland geconserveerd en aan SECAR geretourneerd. Via de catalogus van de RAM 282 zijn al deze objecten alsnog ontsloten voor het publiek. De hevig geconcretiseerde ankers onder het rif zijn voor het duikend publiek in het zicht gelaten. Met de ontdekte vondsten op deze locatie, ooit het centrum van de rede van Sint-Eustatius waar honderden schepen werden geladen en gelost met goederen uit de hele wereld, kan de fascinerende en roerige geschiedenis van het eiland worden verteld.
Op een diepte van circa 18 meter, zo’n 800 meter ten westen van Oranjestad, ligt tussen het koraal een scheepsrompvormig rif dat lokaal bekend staat als het Triple Wreck (SE-504 op MaSS). De locatie, zo vernoemd naar een drietal verloren ankers onder het rif, ligt binnen de grenzen van het St. Eustatius National Marine Park en is als populaire duikstek één van de trekpleisters van St. Eustatius. Nadat orkanen Irma en Maria in 2017 door het gebied raasden, kwamen vele archeologische objecten aan het licht. De vondsten zijn destijds meteen door de lokale duikschool ScubAqua bij de RCE gemeld en in de achtereenvolgende jaren hebben lokale organisaties verscheidene inventariserende onderzoeken uitgevoerd. Met iedere inventarisatie groeide het vermoeden dat het hier om een 18e-eeuws scheepswrak zou kunnen gaan. De middelen ontbraken echter om een waarderend onderzoek uit te voeren en dit vermoeden met behulp van een proefsleuvenonderzoek te kunnen toetsen.
In 2021 kwam daar na de eerste COVID-vaccinaties eindelijk ruimte voor. Na alle vergunningen te hebben bemachtigd, waaronder een toetsing van de werkzaamheden aan de gemeentelijke regelgeving ten aanzien van het onderwater natuurpark, ging een team van de RCE en SECAR uitgerust met airlifts (zandzuigers) te water om proefputten aan te brengen. Uit de waardering bleek uiteindelijk dat het hoogst waarschijnlijk niet om een scheepswrakslocatie gaat, maar om een verzameling van voornamelijk 18e-eeuwse voorwerpen die door de eeuwen heen bij scheepsongevallen in het water zijn gevallen (flotsam), opzettelijk zijn gedumpt (jetsam) en vermoedelijk ook uit de talloze inmiddels monumentale ruïnes van de pakhuizen van Lower Town in het water terecht zijn gekomen en zo door kolkwerking in de baai zich achter het Triple Wreck rif hebben verzameld. Het gaat om verloren gegane scheepsdelen, flessen, keramiek, ankers en zelfs een kanon. Meer dan 110 objecten zijn gedocumenteerd en vervolgens teruggeplaatst. Daarnaast is een schoengesp in Nederland geconserveerd en aan SECAR geretourneerd. Via de catalogus van de RAM 282 zijn al deze objecten alsnog ontsloten voor het publiek. De hevig geconcretiseerde ankers onder het rif zijn voor het duikend publiek in het zicht gelaten. Met de ontdekte vondsten op deze locatie, ooit het centrum van de rede van Sint-Eustatius waar honderden schepen werden geladen en gelost met goederen uit de hele wereld, kan de fascinerende en roerige geschiedenis van het eiland worden verteld.
AnnotatieMet samenvattingen in het Engels en Nederlands
Inclusief Onderzoeksrapport 2021-113 Rijkserfgoedlaboratorium : X-Ray gecorrodeerde metalen band uit de baai van Sint Eustatius / I. Joosten
Met bibliografie
Samenvatting in het Nederlands
Inclusief Onderzoeksrapport 2021-113 Rijkserfgoedlaboratorium : X-Ray gecorrodeerde metalen band uit de baai van Sint Eustatius / I. Joosten
Met bibliografie
Samenvatting in het Nederlands
Trefwoordenonderwaterarcheologie, maritieme archeologie
Geografisch trefwoordCaribisch gebied, Sint Eustatius