Jachttrofeeën van Kasteel Amerongen : analyse van arseen en zware metalen in de collectie
TitelJachttrofeeën van Kasteel Amerongen : analyse van arseen en zware metalen in de collectie
Projectleider Agnes W. Brokerhof
Verantwoordelijke(n)
Corporatieve auteur
Jaar van uitgave2024
MateriaalOnderzoekdossier
SamenvattingKasteel Amerongen is in het bezit van een collectie jachttrofeeën en opgezette dieren die onder andere de lange gang van de bel-etage sieren. De hertenkoppen zijn rond 1900 geprepareerd. Daarbij zijn waarschijnlijk de toen gangbare preserveermiddelen gebruikt zoals arseenzeep. Later zijn de dieren mogelijk ook nog behandeld met pesticiden. Op de house-keeping planning staat de schoonmaak van de jachttrofeeën. Om te voorkomen dat de medewerkers worden blootgesteld aan de stoffen met risico’s voor de gezondheid, wil de beheerder laten uitzoeken of er schadelijke stoffen in de objecten aanwezig zijn. Daartoe is een aantal jachttrofeeën, opgezette dieren en andere objecten met de draagbare Röntgen Fluorescentie Spectrofotometer (XRF) geanalyseerd om aanwezige elementen te identificeren.
Bij de XRF-analyses van de geprepareerde dieren en huiden wordt zowel arseen als chloor aangetroffen wat duidt op met mogelijke gebruik van arseenhoudende prepareermiddelen en chloorhoudende pesticiden als DDT. Aan de buitenkant van de dieren zijn geen duidelijke sporen van de aanwezigheid van arseenverbindingen (wit poeder) of DDT (glinsterende kristallen of wit poeder) te zien. Wat er aan preserveermiddelen en bestrijdingsmiddelen is gebruikt, zit binnen in de dieren of is in de vacht van de dieren getrokken. De overige objecten op de paardenzolder en het dakbeschot zijn stoffig maar bevatten geen detecteerbare hoeveelheden arseen of chloor en lijken vrij van DDT.
Vanwege de aanwezigheid van arseen en mogelijk DDT-achtige bestrijdingsmiddelen moet er voorzichtig met de dieren worden omgegaan en zijn persoonlijke beschermingsmiddelen noodzakelijk: nitril handschoenen, labjas of overall, en bij werk waarbij stof kan vrijkomen een FFP3 mondkapje voor fijnstof. Voor de schoonmaak van verontreinigde objecten bestaan geen richtlijnen anders dan die voor veilig en verantwoord werken met chemicaliën. De werkwijze van natuurhistorische musea zou als voorbeeld kunnen worden genomen. Om zeker te zijn van een verantwoorde schoonmaakwijze wordt overleg met een ARBO-deskundige aangeraden.
Bij de XRF-analyses van de geprepareerde dieren en huiden wordt zowel arseen als chloor aangetroffen wat duidt op met mogelijke gebruik van arseenhoudende prepareermiddelen en chloorhoudende pesticiden als DDT. Aan de buitenkant van de dieren zijn geen duidelijke sporen van de aanwezigheid van arseenverbindingen (wit poeder) of DDT (glinsterende kristallen of wit poeder) te zien. Wat er aan preserveermiddelen en bestrijdingsmiddelen is gebruikt, zit binnen in de dieren of is in de vacht van de dieren getrokken. De overige objecten op de paardenzolder en het dakbeschot zijn stoffig maar bevatten geen detecteerbare hoeveelheden arseen of chloor en lijken vrij van DDT.
Vanwege de aanwezigheid van arseen en mogelijk DDT-achtige bestrijdingsmiddelen moet er voorzichtig met de dieren worden omgegaan en zijn persoonlijke beschermingsmiddelen noodzakelijk: nitril handschoenen, labjas of overall, en bij werk waarbij stof kan vrijkomen een FFP3 mondkapje voor fijnstof. Voor de schoonmaak van verontreinigde objecten bestaan geen richtlijnen anders dan die voor veilig en verantwoord werken met chemicaliën. De werkwijze van natuurhistorische musea zou als voorbeeld kunnen worden genomen. Om zeker te zijn van een verantwoorde schoonmaakwijze wordt overleg met een ARBO-deskundige aangeraden.
Trefwoordentaxidermie, reinigen, pesticide, arseenzeep, arseen
Monumentnummer332550
MonumentnaamKasteel Amerongen
Monument landNederland
Monument provincieUtrecht
Monument plaatsAmerongen
AnalysemethodeXRF
Werknummer2024-012
| Exemplaarnummer | Plaatscode | Uitleencategorie | Filiaal | Uitleenstatus |
|---|---|---|---|---|
| D2024-012 | Digitaal | NIET | Amsterdam | beschikbaar |
| Exemplaarnummer | D2024-012 |
| Plaatscode | Digitaal |
| Uitleencategorie | NIET |
| Filiaal | Amsterdam |
| Uitleenstatus | beschikbaar |