Gevaarlijke stoffen in objecten van Museon-Omniversum : analyse van arseen en zware metalen in de collectie, collectie Museon-Omniversum
TitelGevaarlijke stoffen in objecten van Museon-Omniversum : analyse van arseen en zware metalen in de collectie, collectie Museon-Omniversum
Projectleider Agnes W. Brokerhof
Verantwoordelijke(n)
Corporatieve auteur
Jaar van uitgave2025
MateriaalOnderzoekdossier
SamenvattingMuseon-Omniversum in Den Haag beheert een grote collectie. Een klein deel ervan wordt ook
voor onderwijs gebruikt, waaronder opgezette dieren. Diverse opgezette dieren zijn
aangemerkt als lesmateriaal en worden bij lessen en activiteiten ingezet, waarbij ze mogen
worden aangeraakt en geaaid. Bij de selectie van die dieren is nauwelijks gelet op de
eventuele aanwezigheid van gevaarlijke stoffen die bij het prepareren zijn gebruikt of
insecticiden die later als behandeling tegen ongedierte zijn gebruikt. Met de grotere aandacht
voor de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen in de collecties van musea, bibliotheken en
archieven, maakt Museon-Omniversum zich daarover nu ook zorgen. Museon-Omniversum
heeft daarom een selectie gemaakt van objecten, zowel uit de museale als uit de lescollectie -
met de vraag of daar gevaarlijke stoffen in zitten of dat ze veilig zijn voor gebruik in de
lescollectie.
Een aantal objecten en opgezette dieren is met de draagbare Röntgen Fluorescentie
Spectrofotometer (XRF) geanalyseerd op eventuele aanwezigheid van schadelijke stoffen. Bij
de opgezette dieren is in 12 van de 18 geteste dieren (67%) arseen als prepareermiddel
aangetroffen. Deze bevinden zich zowel in de wetenschappelijke collectie als in de lescollectie
en vormen een risico voor publiek dat de dieren aanraakt en aait.
Bij de papieren objecten is in 1 van de 7 objecten het felgroene arseenhoudende pigment
Schweinfurter groen aangetroffen. Een tweede object bevatte arseen met een andere
oorsprong.
Vanwege de aanwezigheid van arseen en mogelijk DDT-achtige bestrijdingsmiddelen moet er
voorzichtig met de dieren en andere objecten worden omgegaan. Het protocol ‘Veilig werken
met objecten die arseen bevatten’ van Naturalis kan daarbij als voorbeeld dienen. Bij hanteren
van objecten waarvan bekend dat er arseen in zit, en bij twijfel, zijn persoonlijke
beschermingsmiddelen noodzakelijk: nitril handschoenen, labjas of overall. Bij werk waarbij
stof kan vrijkomen wordt een FFP3 mondkapje voor fijnstof aangeraden. Het dient aanbeveling
om een lescollectie samen te stellen van dieren en objecten die vrij zijn van gevaarlijke
stoffen, bijvoorbeeld recent geprepareerde objecten waarvan bekend is waarmee ze zijn
behandeld.
voor onderwijs gebruikt, waaronder opgezette dieren. Diverse opgezette dieren zijn
aangemerkt als lesmateriaal en worden bij lessen en activiteiten ingezet, waarbij ze mogen
worden aangeraakt en geaaid. Bij de selectie van die dieren is nauwelijks gelet op de
eventuele aanwezigheid van gevaarlijke stoffen die bij het prepareren zijn gebruikt of
insecticiden die later als behandeling tegen ongedierte zijn gebruikt. Met de grotere aandacht
voor de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen in de collecties van musea, bibliotheken en
archieven, maakt Museon-Omniversum zich daarover nu ook zorgen. Museon-Omniversum
heeft daarom een selectie gemaakt van objecten, zowel uit de museale als uit de lescollectie -
met de vraag of daar gevaarlijke stoffen in zitten of dat ze veilig zijn voor gebruik in de
lescollectie.
Een aantal objecten en opgezette dieren is met de draagbare Röntgen Fluorescentie
Spectrofotometer (XRF) geanalyseerd op eventuele aanwezigheid van schadelijke stoffen. Bij
de opgezette dieren is in 12 van de 18 geteste dieren (67%) arseen als prepareermiddel
aangetroffen. Deze bevinden zich zowel in de wetenschappelijke collectie als in de lescollectie
en vormen een risico voor publiek dat de dieren aanraakt en aait.
Bij de papieren objecten is in 1 van de 7 objecten het felgroene arseenhoudende pigment
Schweinfurter groen aangetroffen. Een tweede object bevatte arseen met een andere
oorsprong.
Vanwege de aanwezigheid van arseen en mogelijk DDT-achtige bestrijdingsmiddelen moet er
voorzichtig met de dieren en andere objecten worden omgegaan. Het protocol ‘Veilig werken
met objecten die arseen bevatten’ van Naturalis kan daarbij als voorbeeld dienen. Bij hanteren
van objecten waarvan bekend dat er arseen in zit, en bij twijfel, zijn persoonlijke
beschermingsmiddelen noodzakelijk: nitril handschoenen, labjas of overall. Bij werk waarbij
stof kan vrijkomen wordt een FFP3 mondkapje voor fijnstof aangeraden. Het dient aanbeveling
om een lescollectie samen te stellen van dieren en objecten die vrij zijn van gevaarlijke
stoffen, bijvoorbeeld recent geprepareerde objecten waarvan bekend is waarmee ze zijn
behandeld.
Trefwoordenopgezette dieren, arseen, metaal, toxicologie, papier, Bestrijdingsmiddelen
AnalysemethodeXRF
Werknummer2024-217
| Exemplaarnummer | Plaatscode | Uitleencategorie | Filiaal | Uitleenstatus |
|---|---|---|---|---|
| D2024-217 | Digitaal | NIET | Amsterdam | beschikbaar |
| Exemplaarnummer | D2024-217 |
| Plaatscode | Digitaal |
| Uitleencategorie | NIET |
| Filiaal | Amsterdam |
| Uitleenstatus | beschikbaar |