Pilot-onderzoek naar twee gemodelleerde Papoea-schedels : identificatie organische componenten in de modelleerpasta van de schedels, inv. nrs. 01190 en 01192, collectie Missiehuis St. Michäel
TitelPilot-onderzoek naar twee gemodelleerde Papoea-schedels : identificatie organische componenten in de modelleerpasta van de schedels, inv. nrs. 01190 en 01192, collectie Missiehuis St. Michäel
Projectleider Saskia Smulders
Onderzoeker(s)
Corporatieve auteur
Jaar van uitgave2025
MateriaalOnderzoekdossier
SamenvattingIn het Missiemuseum in Steyl bevinden zich zeven met klei gemodelleerde Papoea-schedels
(verworven tussen 1896 en 1934). Deze voorouderschedels zijn vervaardigd door de Iatmul,
een volk langs de middenloop van de Sepik-rivier in Papoea-Nieuw-Guinea. Het is echter niet
bekend uit welk dorp of dorpen de schedels afkomstig zijn.
De modelleerpasta waarmee de schedels gemodelleerd zijn, bestaat uit een mengsel van rode
(en soms witte) klei, latex, tigasso olie, ngwaat olie, witte latex van broodvruchten en bomen.
Bronnen vermelden uiteenlopende samenstellingen waaruit opgemaakt kan worden dat elk
dorp een eigen recept gebruikte.
Met behulp van Pyrolyse Gaschromatografie Massaspectrometrie en Proteomics zijn twee
monsters van de modelleerpasta’s van de schedels met inventaris nummer 01190 en 01192
onderzocht. Omdat de materialen die aan de klei toegevoegd werden niet in de
referentiedatabase van het Rijkserfgoedlaboratorium voorkomen, zijn tevens de bladeren van
de boomsoorten Campnosperma brevipetioalata (tigassoboom), Cerbera floribunda
(kasuarispruim) en Artocarpus altilis (broodboom) geanalyseerd. Deze bladeren zijn in
september 2024 verzameld door conservator Paul Voogt op zijn reis langs de Sepik-rivier.
Binnen dit pilot-onderzoek zijn geen soort-specifieke componenten in het bladmateriaal
aangetoond waarmee een positieve identificatie in de monsters van de modelleerpasta’s van
de Papoea-schedels gemaakt kon worden.
Het antwoord op de vraag “In hoeverre kan materiaaltechnisch onderzoek naar de organische
componenten in de modelleerpasta bijdragen aan het achterhalen van de herkomst van de
Papoea-schedels?” is dat er aan de hand van het uitgevoerde Py-GCMS en Proteomics
onderzoek geen uitspraak gedaan kan worden over de samenstelling van de modelleerpasta’s
op de voorouderschedels 01190 en 01192. Daarmee heeft dit pilot-onderzoek niet bij kunnen
dragen aan het achterhalen van een nauwkeurigere herkomst van de schedels.
Daarbij moet wel opgemerkt worden dat in de bronnen niet de bladeren maar de olie, latex of
het sap van een boom en/of vrucht worden beschreven. Deze bevatten andere organische
componenten waardoor het heel goed mogelijk is dat analyses van deze materialen wel
degelijk specifieke componenten kunnen bevatten die met de monsters van de schedels
overeenkomen.
(verworven tussen 1896 en 1934). Deze voorouderschedels zijn vervaardigd door de Iatmul,
een volk langs de middenloop van de Sepik-rivier in Papoea-Nieuw-Guinea. Het is echter niet
bekend uit welk dorp of dorpen de schedels afkomstig zijn.
De modelleerpasta waarmee de schedels gemodelleerd zijn, bestaat uit een mengsel van rode
(en soms witte) klei, latex, tigasso olie, ngwaat olie, witte latex van broodvruchten en bomen.
Bronnen vermelden uiteenlopende samenstellingen waaruit opgemaakt kan worden dat elk
dorp een eigen recept gebruikte.
Met behulp van Pyrolyse Gaschromatografie Massaspectrometrie en Proteomics zijn twee
monsters van de modelleerpasta’s van de schedels met inventaris nummer 01190 en 01192
onderzocht. Omdat de materialen die aan de klei toegevoegd werden niet in de
referentiedatabase van het Rijkserfgoedlaboratorium voorkomen, zijn tevens de bladeren van
de boomsoorten Campnosperma brevipetioalata (tigassoboom), Cerbera floribunda
(kasuarispruim) en Artocarpus altilis (broodboom) geanalyseerd. Deze bladeren zijn in
september 2024 verzameld door conservator Paul Voogt op zijn reis langs de Sepik-rivier.
Binnen dit pilot-onderzoek zijn geen soort-specifieke componenten in het bladmateriaal
aangetoond waarmee een positieve identificatie in de monsters van de modelleerpasta’s van
de Papoea-schedels gemaakt kon worden.
Het antwoord op de vraag “In hoeverre kan materiaaltechnisch onderzoek naar de organische
componenten in de modelleerpasta bijdragen aan het achterhalen van de herkomst van de
Papoea-schedels?” is dat er aan de hand van het uitgevoerde Py-GCMS en Proteomics
onderzoek geen uitspraak gedaan kan worden over de samenstelling van de modelleerpasta’s
op de voorouderschedels 01190 en 01192. Daarmee heeft dit pilot-onderzoek niet bij kunnen
dragen aan het achterhalen van een nauwkeurigere herkomst van de schedels.
Daarbij moet wel opgemerkt worden dat in de bronnen niet de bladeren maar de olie, latex of
het sap van een boom en/of vrucht worden beschreven. Deze bevatten andere organische
componenten waardoor het heel goed mogelijk is dat analyses van deze materialen wel
degelijk specifieke componenten kunnen bevatten die met de monsters van de schedels
overeenkomen.
Trefwoordenschedels, klei, plantaardig materiaal, organisch materiaal, maskers
Analysemethodeproteomica
Py-GC-MS
Py-GC-MS
Werknummer2024-140
| Exemplaarnummer | Plaatscode | Uitleencategorie | Filiaal | Uitleenstatus |
|---|---|---|---|---|
| D2024-140 | Digitaal | NIET | Amsterdam | beschikbaar |
| Exemplaarnummer | D2024-140 |
| Plaatscode | Digitaal |
| Uitleencategorie | NIET |
| Filiaal | Amsterdam |
| Uitleenstatus | beschikbaar |